Rodin / Dunikowski

Auguste Rodin urodził się w 1840 roku w Paryżu, zmarł w 1917 w Meudon. Był prekursorem nowoczesnego rzeźbiarstwa, w swoich pracach łączył symbolizm i impresjonizm. Najważniejsza w jego pracach jest giętkość, płynność linii.

Brama Piekieł - to dzieło eklektyczne łączące w sobie 'secesyjne' elementy dekoracyjne, płynne. Natomiast forma drzwi jest renesansowa. 

Twórczość Rodina mogła wpłynąć na Wyspiańskiego, jest to jednak informacja niepotwierdzona. Wyspiański był synem rzeźbiarza, więc podczas swojego pobytu w Paryżu musiał zwrócić uwagę na rzeźby Rodina.  (witraże : Strącenie demonów i Skarby Cezanne'a )

Myśliciel - motyw starożytny w powtarzany w wielu wersjach. (ten obok to Ron Mueck)

Rodin jako pierwszy postawił rzeźby 'na ziemi' - bez postumentu. To jest ważne bo inni artyści wyciągnęli z tego wniosek. Postument sprawia że rzeźba jest nie jest już autonomiczna, jest elementem przestrzeni! Rzeźba ma nadawać rytm przestrzeni. 

mieszczanie z Calais

Dla Polskiej sztuki miało to brzemienne skutki -> w 1906 Dunikowski stworzył swoje 'Brzemienne' które postawił również bezpośrednio na ziemi

Kadr z filmu Wajdy (to najprawdopodobniej wtedy jedna z gipsowych figur uległa zniszczeniu). 

Dunikowski tworzył w tym samym czasie co Rodin, był jednak artystą PRL-u. Urodził się w 1875, zmarł w 1964. 

Wiódł bardzo intensywne życie, dość tragiczne. Tworzył figury bez członków - chciał przedstawić kondycję człowieka w ówczesnym świecie poprzez defragmentaryzację. 

Dunikowski studiował w Krakowie u Laszczki (którego nieznosił) tworzył wtedy bardzo młodopolskie rzeźbiarstwo. Kraków był wtedy opanowany przez Przybyszewskiego (tzw. demona współczesności, założył pismo 'Życie', był przywódcą duchowym artystycznego życia, w jego kręgu działał młody Dunikowski). 

W 1904 powstała Warszawska Szkoła Sztuk Pięknych, Dunikowski został zaproszony do objęcia stanowiska profesora rzeźby. Jednak już po roku pracy wybuchła afera, Dunikowski zastrzelił innego artystę, malarza Wacława Pawliszczaka. Został jednak uniewinniony. Po tej aferze jego udział w zajęciach był raczej problematyczny, ale teoretycznie był profesorem przez 4 lata. 

W 1906-07 powstały 'Brzemienne' które dopiero później zostały odlane z brązu. Jego serdeczny przyjaciel fryzjer z Paryża Antoine oddał rzeźby muzeum, pod warunkiem że jego oddział będzie nosił imię Dunikowskiego. 

Pomnik Dietla - plac Wolności w Krakowie. Ważna jest mocna, konkretna bryła. Klasyczna i nowoczesna jednocześnie. 

Stworzył również cykl 'Głowy Wawelskie'. 

Dunikowski przez całe życie związany był z Sarą Lipską - swoją uczennicą która do końca życia zwracała się do niego per mistrzu. Mieli dziecko Ksawerę Lipską. Później zaczyna tworzyć pod wpływem kubizmu.

Cezanne

Paul Cezanne, urodzony w 1839 r. , zmarł w 1906. Od 1856 uczęszczał do gimnazjum razem z Zolą. W 1861 wyjechał do Paryża i uczył się w Académie Suisse, równocześnie studiując dzieła dawnych mistrzów w Luwrze. 
W jego twórczości zakorzeniony jest kubizm i nurty postimpresjonistyczne. Wg Czapskiego Cezanne był kolorystą, natomiast wg Starzewskiego był konstruktywistą, dostrzegał wartości linearne. Widział w nim prekursora awangardy. 
Możemy jednak stwierdzić że obaj mieli rację ; przy pomocy barwy chciał stworzyć mocną konstrukcję. Był współczesny impresjonistom, nawet z nimi wystawiał. Jednak w jego malarstwie dostrzec można rozwój. 
Nie stronił od kontaktów z ludźmi, ale raczej intelektualnie za pomocą korespondencji. Żył na uboczu z dala od krzykliwego Paryża. Mogło to wynikać z 'Arcydzieła' - powieści napisanej przez Zolę gdzie malarz rozpoznał samego siebie jako nie radzącego sobie malarza który w rezultacie popełnia samobójstwo. 


Będąc w Paryżu pędził żywot w intelektualnym centrum. Czuł się uzależniony finansowo od ojca (który wypłacał mu minimalne stawki, kiedy dowiedział się o nielegalnym związku i nieślubnym dziecku Paul'a). Jednak jego portret wykonał z czułością, był z nim zatem związany nie tylko finansowo ale i emocjonalnie. 

Na początku malarstwo Cezanne'a było tradycyjne, akademicko-muzealne. Był pod wpływem Moneta (dokonał parę jego pastiszy). Twierdził że studiowanie historii sztuki jest bardzo ważne dla późniejszego rozwoju. 

Nowoczesna Olimpia

Jego malarstwo jest dosadne, nie w sensie że szczegółowe tylko syntetyczne. Tu nie ma wątpliwości - wszystko jest mięsiste. Nawiązywał do sztuki muzealnej -> Uczta wg. Veronese'a (Zygmunt Waliszewski również malował uczty). Malował również bardzo ciemne martwe natury. Inspirował się Carravaggiem i Velazquezem ( w sensie kompozycyjnym). 

Przede wszystkim dominuje chęć przedstawienia bryły! Czuje się ciężar postaci, tkanin, zasłon. Wszystko ma elementy haptyczne (dotykowe), swoją ciężkość. Nie odtwarza przestrzeni tylko tworzy własną na obrazie. Widoczna jest również rzeźbiarskość, ale niepokojąca - potrafił oddać rysy psychologiczne. 

Świadomie zerwał z głęboką zakorzenioną perspektywą bieżną. Jego postaci są zazwyczaj odchylone. Próbował zlikwidować głębię perspektywiczną, która u niego jest autonomiczną kreacją. Powziął pierwsze kroki ku kubizmowi. Można zauważyć nieciągłość budowy ciała i przestrzeni. Jakby malował z różnych punktów widzenia. 

OKO JEST W CIĄGŁYM RUCHU! - artysta odsuwa się od dzieła, poprawia je z pewnej odległości dlatego ani artysta, ani model nie są ciągle w tym samym miejscu. Jest to zupełnie nowa percepcja. Obraz to kreacja artystyczna, nie odtwarzanie rzeczywistości. 

Specjalizował się również w pejzażach, które malował przez całe swoje życie. Przez malowanie pejzaży dochodził do myślenia strukturalnego, kubistycznego. Zerwał z myśleniem Moneta, wyróżnia wyraźne struktury linearne. Buduje przestrzeń z elementów, nadal używa 'efektu widzenia w ruchu' .

Oprócz tego stworzył ważny cykl "Kąpiące się" liczący 7 obrazów. W nich Starzewski dostrzegł konstrukcyjność u Cezanne'a,

Muzealnictwo

Karol V Habsburg - zebrał 100 doborowych dzieł sztuki. Od niego zaczęła się moda na Tycjana - zdominował kolekcjonerstwo 2giej połowy XVI i XVII wieku. Zajmował się przede wszystkim wojną z protestantami. Nie miał czasu na tworzenie kolekcji gdy musiał zajmować się tworzeniem imperium. Miał szereg siedzib po których rozproszone były dzieła, wiele z nich to podarki dyplomatyczne. Odziedziczył grupę dzieł po swojej siostrze Marii Węgierskiej, dzięki niej do zbiorów Habsburskich trafiły dzieła takich mistrzów jak np. van Eycka czy van der Weydena. Po jego abdykacji w 1556 przestał być mecenasem Tycjana, jego miejsce zajął Filip II.   (Karol V namalowany przez Tycjana w 1533)

Filip II był gruntownie wykształcony, znał się na sztuce i literaturze. Miał talent dyplomatyczny. Jego władza zakończyła się w 1598 roku. 

W 1574 wybudował El Escorial - największy kompleks architektoniczny tamtych czasów. Pod Madrytem. 

Filip II zamówił u Tycjana cykl "Poezja" oparty na Metamorfozach Owidiusza. Uchodziło ono za arcydzieło, często kopiowane nawet przez takich mistrzów jak Rubens. 

Władca interesował się malarstwem północnym - Campin, Patinir, Bosch. W Hiszpanii dochodzi do fuzji dwóch szkół : włoskiej i staroniderlandzkiej. 

Oprócz Eskorialu jego rezydencją jest także zamek Alcazar. Od Habsburgów modne staje się zbieranie malarstwa. Filip II umierając miał aż 1300 dzieł. (pobił go jednak Rudolf II posiadający zawrotną ilość 3000 dzieł)

Po jego śmierci tron obejmuje Filip III który przejął schedę po swoim poprzedniku. Był on jednak negatywnie odbierany przez kolekcjonerów, okazało się że Filip III to ultrakatol i wyeliminował z kolekcji dzieła o podtekstach seksualnych w tym "Ledę z łabędziem" i "Gaminedesa" - Correggia. (sprzedał je Rudolfowi II)

Cassatt

Mary Cassatt - uczennica Degas. Urodziła się w 1844 roku w Pensylwanii. Zmarła w 1926 roku we Francji. Wychodząca od impresjonizmu. Jej ulubionym tematem była tradycja kobieca (szczotkowanie włosów etc. ) Wpływ na jej twórczość miał Degas, Monet i japońskie drzeworyty. Malowała rodzinę, dzieci swojej siostry, dom etc. Jest to obraz kobiety, jej miejsca w społeczeństwie amerykańskim. Delikatne portrety kobiece. Interesowało ją również macierzyństwo. Początkowo wystawiała swoje prace na Salonie Paryskim jednak po odrzuceniu jej prac w 1877 dołączyła się do impresjonistów. Mary Cassatt jest jedną z ulubionych tematów feministek amerykańskich.

Signac

Paul Signac urodził się w 1863 w Paryżu, a zmarł też tam w 1935. Był uczniem Seurata. Neoimpresjonista, przyczynił się do powstania pointylizmu. Swoją karierę rozpoczął jako architekt co jednak porzucił w wieku 18 lat. Dla niego liczyła się przedewszystkim wolność artystyczna. Stosował tematy utrwalone ; biblijne, chrześcijańskie. Miał danteistyczną wizję świata, operującą uogólniającymi pojęciami. Związany z anarchizmem francuskim.

"Portret Feneona" krytyka literackiego

Seurat

Georges Seurat urodził się w 1859 roku w Paryżu i zmarł tamże w 1891 roku. Zmarł na różyczkę czy tam szkarlatynę. Należał już do innego pokolenia.

W jego dziełach istnieje porządek, niemalże klasyczna konstrukcja, korzysta jednak z pointylizmu. Znamienne w jego malarstwie jest to, że tworzy wąską ramkę z "kropeczek". Jego obrazy się kończą, są określone. Jest to dosłownie okno na świat.

 Wyznacza pewien rytm w obrazie, dokładnie go konstruuje. To co było u impresjonistów niedopowiedziane, rozpłynięte u niego wraca na swoje miejsce. Częstym powtarzającym się motywem u niego są modelki przed lustrem.

Gauguin

Paul Gauguin późno zajął się malarstwem. Początkowo był urzędnikiem bankowym. Dopiero po zaprzyjaźnieniu się z artystami zajął się malarstwem. Wyjechał z nimi do Anglii (modne wtedy kolonie artystyczne).
Urodził się w 1848 roku w Paryżu, a zmarł w 1903 roku na wyspach polinezyjskich.
Miał silny i zdecydowany charakter, pełnił rolę przywódcy wśród młodszych kolegów.

Na początku malował pejzaże, modelki, pejzaże leśne.
Po wyjeździe do Brytanii jego styl okrzepł i ukazał swoje charakterystyczne cechy ;

• Wysoki horyzont (praktycznie brak nieba)
• płaska plama barwna
• silny kontur
• odrealnienie. Wyjście z impresjonistycznego impasu
• dążył do obiektywizacji

Wyjeżdża na Haiti i dalsze wyspy Polinezyjskie

Był dobrym portrecistą, potrafił uchwycić rysy postaci (na nim wzorował się van Gogh)

"Żółty Chrystus" - w bretońskiej scenerii. Umieścił go później w swoim autoportrecie.

 Często wykorzystywał wątki chrystologiczne w swoich pracach. Gauguin wielokrotnie przedstawiał się jako świętego, jako Boga. Porównywał swoje losy do losów świętych, ludzi kościoła. Stworzył swoistą hagiografię. 

Malarstwo Gauguina przez ówczesnych postrzegane było jako malarstwo symboliczne - jedna z dróg do wyjścia z impresjonizmu. 

Gauguin miał duży wpływ na malarstwo Polskie

• Władysław Ślewiński - spotykał się z Gauguinem, malowali swoje portrety. Bardzo zżyty z kolonią rosyjską z Point Avain. 
• Wyspiański - monumentalizacja postaci. Dyspozycja przestrzeni. Duże intensywne plamy barwne. Tonacja, koloryt. Podniesiony horyzont. Nawet malował w jego studiu i miał jego modelkę (od której najprawdopodobniej zaraził się syfilisem). 
• Witkiewicz - był w Londynie na naukach u Ślewińskiego

Łączenie tych orientalnych elementów z symbolami religii europejskiej. Skrzyżował dwie tradycje. Pod wpływem sztuki prymitywnej haitańskiej rzeźbił. Później inspirował się nim Picasso.